Download Μπρεχτ-Μικρό όργανο για το θέατρο PDF

TitleΜπρεχτ-Μικρό όργανο για το θέατρο
File Size350.7 KB
Total Pages13
Document Text Contents
Page 1

ΜΜΠΠΕΕΡΡΤΤΟΟΛΛΤΤ ΜΜΠΠΡΡΕΕΧΧΤΤ




ΜΜΙΙΚΚΡΡΟΟ ««ΟΟΡΡΓΓΑΑΝΝΟΟΝΝ»»
ΓΓΙΙΑΑ ΤΤΟΟ
ΘΘΕΕΑΑΤΤΡΡΟΟ





ΜΜεεττ:: ΔΔΗΗΜΜ.. ΜΜΥΥΡΡΑΑΤΤ







ΠΠ ΟΟ ΛΛ ΟΟ ΓΓ ΟΟ ΣΣ
Στα ακόλουθα θα εξετασθεί το πώς φαίνεται µια Αισθητική, βγαλμένη από έναν ορισμένο τρόπο ηθοποιίας, που
εξελίχθηκε πρακτικά εδώ και µαερικούς αιώνες. Στις τυχαίες θεωρητικές δηλώσεις, σημειώσεις, τεχνικές υποδείξεις,
γραµµένες στον τύπο των παρατηρήσεων στα έργα του συγγραφέα, το αισθητικό µέρος θίγεται µόνο πάρεργα και
σχετικά χωρίς ενδιαφέρον. Ένα συγκεκριμένο είδος θεάτρου δίπλωνε και στένευε εκεί την κοινωνική του λειτουργία,
συμπλήρωνε ή κοσκίνιζε τα καλλιτεχνικά του µέσα, όταν γινότανε λόγος, µε το να καταφρονεί τους κυρίαρχους
ηθικούς ή καλαισθητικούς κανόνες, ή να τους οδηγεί προς τα εκεί που το σύμφερε, σύμφωνα µε την τακτική της
στιγµής. Υπεράσπιζε, να πούµε, την κλίση του προς τις κοινωνικές τάσεις, µε το να καταδείχνει κοινωνικές τάσεις σε
γενικά αναγνωρισμένα έργα τέχνης, αλλά χωρίς εντυπωσιασμούς, µόνο µε το ότι ήτανε αναγνωρισμένες τάσεις. Στη
σύγχρονη παραγωγή επισήμανε την κενότητα από κάθε στοιχείο γνώσης σαν σημάδι παρακμής : Κατηγόρησε αυτούς
τους οίκους εμπορίου νυκτερινής ψυχαγωγίας, σαν ξεπεσμένους σ' ένα κλάδο του μπουρζουάδικου εμπορίου
ναρκωτικών. Οι ψεύτικες απεικονίσεις της αστικής ζωής πάνω στη σκηνή, συμπεριλαμβανομένου και του λεγόµενου
νατουραλισμού, του προκάλεσαν την κραυγή για επιστημονικά ακριβείς απεικονίσεις, και η άνοστη μαγειρική της
τέρψης των ματιών και της ψυχής την κραυγή για την όμορφη λογική του ένα κι ένα κάνουν δυο. Απόρριψε µε
καταφρόνια τη λατρεία του ωραίου, µαζι µε την αποστροφή της για μάθηση και την περιφρόνησή της για το
χρήσιμο, προ πάντων επειδή δεν παρουσίαζε πια τίποτα ωραίο. Αναζητήθηκε ένα θέατρο συντονισμένο µε τον
επιστημονικό µας αιώνα, και στάθηκε στους ιδρυτές του πολύ δύσκολο να δανειστούν ή να κλέψουν απ' το µμουσείο
των αισθητικών εννοιών αρκετά, ώστε ν' αποκρούσουν τους αισθητικούς του Τύπου, απειλούσαν όμως απλά με την
πρόθεση «να ανελίξουν το µέσο ηδονής σ' ένα αντικείμενο γνώσης, και ορισμένους οργανισμούς να τους
µμετατρέψουν από χώρους διασκέδασης σε όργανα δημοσιότητας» (Παρατηρήσεις για το µελόδραµα), δηλ. να
μεταναστέψουνε από το βασίλειο του ευάρεστου. Η Αισθητική, η κληρονομιά µιας διαστρεµµένης και παρασιτικής
τάξης, βρισκότανε σε τόσο αξιοθρήνητη κατάσταση, ώστε ένα θέατρο θα κέρδιζε σε κύρος µα και ελευθερία
κινήσεων, αν λεγότανε καλύτερα αλλιώς κι όχι θέατρο. Κι όμως, αυτό που αντιπροσώπευε το θέατρο µιας
επιστημονικής εποχής, δεν ήταν επιστήμη, αλλά θέατρο, και η συσσώρευση των νεωτερισμών µε τη διακοπή κάθε
πρακτικής δυνατότητας εφαρμογής στη διάρκεια της εθνικοσοσιαλιστικής εποχής και στην περίοδο του πολέµου,
βάζει στον πειρασμό να εξετασθεί αυτό το είδος του θεάτρου ως προς τη θέση του σχετικά µε την αισθητική ή
πάντως να σκιαγραφηθεί υποτυπωδώς κατά το δυνατό µια Αισθητική αυτού του είδους. Θάταν πολύ δύσκολο να
περιγράψουμε τη θεωρία της θεατρικής «αποξένωσης» έξω από µιαν Αισθητική. Θα µμπορούσε µμάλιστα σήμερα
να γραφή µια Αισθητική των συγκεκριμένων επιστημών. Κιόλας ο Γαλιλαίος µιλάει για την κομψότητα ορισμένων
τύπων και την λεπτόνοια των πειραμάτων, ο Αϊνστάιν γράφει για το νόημα του ωραίου µιας εφευρετικής
λειτουργίας, και ο ατομικός φυσικός Ρ. Οπενχάιµερ παινεύει την επιστημονική διαγωγή που «έχει τη δική της
ομορφιά και µοιάζει ταιριασμένη µε τη θέση του ανθρώπου πάνω στη γη». Ας ανακαλέσουμε λοιπόν, προς γενική
λύπη, την πρόθεσή µας να µεταναστέψουµε από το βασίλειο του ευάρεστου, κι ας διακηρύξουμε, προς ακόμα
γενικότερη λύπη, την πρόθεσή µας από 'δώ και µπρος να καταλαγιάσουνε σε τούτο το βασίλειο. Ας µεταχειριστούµε
το θέατρο σαν ένα χώρο ψυχαγωγίας, καθώς ταιριάζει σε µιαν Αισθητική, κι ας ψάξουμε να βρούμε ποιο είδος
ψυχαγωγίας µας πάει!

Page 2

1 « »

, µ , . ’ , ,
, .

2 , , µ o o µ µ
, µ µ µ o µ o ,

, . µ µ µ ,
: .

.

3 , ' , ,
. .

, . '
µ . . . ,

, – ’ µ .
,

. «
», « ».

.

4 , µ ' , µ .
.

, ’ .
, µ , .

, ’ , µo
µ µ , µ .

o ,
.

5 µ µ , µ µ
, , ,

.

6 , ( ) ( )
. , ,

, . ,
, .

7 , µ
. ,

’ ,
.

, .

8 , ,
, o o o o

poo .
, ,


, ,
, .

9 ,
, .

,
, .

, -
. ,


,
' .

10 ’
, , , ,

, , .

Page 6

. ,
,

, .

32 ' , ! ! , , ' .
, ! : ; :

; '
: !

33 , , (
) ( ). ,

, , .
' , . ,

,
, , ,

. . ! !
. .

34 , , o
, ,

, « » ;
, ,

( , ),
; ,

, ' . ,
, ' . ,
, .
« » « », ,

, « ».
, ,

, ' « ».

35 , ,
,

, ,
.

36 .
, ,

, , , ,
' , ' .

,
, ' . (

,
.

).

37 ,
, . :

' . – : ' . ’
, , '

, , .

38 « » ( )
( ),

( ): ,
.

39 , ’ '
, « » ; ,

. ’
, , '

' :
; , , , ,

; ,
, . ,

'
. ,

Page 7

αλλάζει γνώμη, ή απλά εκφέρει φράσεις που συγκρούονται μεταξύ τους, έτσι που η ηχώ,
μιλώντας μαζί, ν' αναλαμβάνει την αντιπαράθεση των φράσεων.
40 Τέτοιες απεικονίσεις απαιτούν βέβαια μιαν ηθοποιία, που να κρατάει το εποπτεύον πνεύμα
λεύτερο και ελαστικό. Πρέπει, σα να λέμε, να μπορεί να εκτελεί φανταστικά στησίματα στην
οικοδομή μας, με το να αποκόβει τις κοινωνικές κινητήριες δυνάμεις στις σκέψεις, ή να τις
αντικαθιστά με άλλες. Μ'. αυτή τη , διαδικασία, η καθημερινή συμπεριφορά προσλαμβάνει κάτι
«αφύσικο», απ’ όπου οι σημερινές κοινωνικές δυνάμεις, με τη σειρά τους, χάνουν τη φυσικότητά
τους και γίνονται εύχρηστες.

41 Αυτό είναι σαν τον εργάτη του ποταμού που παρατηρεί στον ποταμό, μαζί με την πρωταρχική
του κοίτη, και μια φανταστική κοίτη, που θα μπορούσε νάχει, αν η κλίση του πεδίου ήταν
αλλιώτικη ή η ποσότητα του νερού άλλη. Κι ενώ με τη σκέψη του βλέπει έναν καινούργιο
ποταμό, Ο σοσιαλιστής ακούει καινούργιους τρόπους ομιλίας με τους χερομάχους του ποταμού.
Κι έτσι θάπρεπε να βρίσκει στο θέατρο ο θεατής μας συμβάντα που διαδραματίζονται ανάμεσα
στους χερομάχους, πλουτισμένα με ίχνη σκίτσων και αντηχήσεις.

42 Η σκηνική τέχνη που δοκιμάστηκε ανάμεσα στον πρώτο και δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο στο
θέατρο «Σιφμπάουερ-νταμ» του Βερολίνου, για να πραγματοποιήσει τέτοιες απεικονίσεις,
βασίζεται στην εντύπωση της αποξενωσης, (V-Effect). '

, . Το αρχαίο και το
μεσαιωνικό θέατρο αποξένωναν τις μορφές τους με μάσκες ανθρώπων, και ζώων, το ασιατικό
χρησιμοποιεί μουσικές και μιμητικές αποξενωτικές εντυπώσεις. Οι εντυπώσεις εμπόδιζαν σίγουρα
την καλαισθητική συμπάθεια, όμως βασίζονταν εκείνη η τεχνική, λίγο πoλύ, σε
υπνωτικοϋποβλητικο θεμέλιο, σαν εκείνη πού πετυχαίνεται με την καλαισθητική συμπάθεια. Οι
κοινωνικοί σκοποί αυτών των παλιών εντυπώσεων ήταν ολότελα διαφορετικοί από τους δικούς μας.

43 Οι παλιές αποξενωτικές εντυπώσεις αφαιρούν το είδωλο, εντελώς από την επέμβαση, του θεατή,
το κάνουν κάτι αναλλοίωτο. Οι νέες δεν έχουν τίποτα τα παράξενο καθαυτές, μόνο το
αντεπιστημονικό βλέμμα βάζει στο ξένο τη σφραγίδα του παράξενου. Οι καινούργιες αποξενώσεις
θάπρεπε ν’ αφαιρέσουν από κοινωνικώς επηρεαζόμενα γεγονότα τη σφραγίδα της οικειότητας, που
τις προστατεύει από την επέμβαση.

44 Εκείνο που από καιρό δεν άλλαξε, μοιάζει πως δε θ' αλλάξει ποτέ. Kάπoυ-κάπου πέφτουμε
επάνω σε κάτι που είναι πολύ αυτονόητο, για να μπούμε στον κόπο να το καταλάβουμε. Αυτό που
ζούνε μεταξύ τους οι άνθρωποι το παίρνουν σαν το δοσμένο ανθρώπινο βίωμα. Το παιδί, ζώντας σ’
έναν κόσμο γέρων, μαθαίνει έτσι τον κόσμο. Όπως, κυλάνε τα πράματα, έτσι και του φαίνονται
φυσικά. Αν κανείς είναι αρκετά τολμηρός, ώστε να επιθυμήσει κάτι έξω απ' αυτά, θα επιθυμήσει
μιαν εξαίρεση. Ακόμα χι αν αναγνωρίσει αυτό που του προσδιόρισε η «Πρόνοια» σαν κάτι που
πρόβλεψε η κοινωνία, θάπρεπε η κοινωνία, αυτό το γιγάντιο σύνολο από όμοιά του πλάσματα, να
του φανεί σαν ένα όλον που είναι μεγαλύτερo από την άθροιση των μερών του - εν τούτοις το
ανεπηρέαστο θα του έμενε οικείο. Και ποιος δυσπιστεί σ' αυτό που του είναι οικείο ; Για να του φανεί
το ίδιο αμφίβoλo όλο αυτό το πολύ δοσμένο, θάπρεπε να εξελίξει αυτό το αποξενωτικό βλέμμα, που
μ' αυτό ο Γαλιλαίος παρατηρούσε έναν πολυέλαιο που ταλαντευόταν. Αυτοί οι κραδασμοί τον
θάμπωσαν, σα να μην τους περίμενε ποτέ και να μην καταλάβαινε τίποτα από δαύτους, που μέσα απ'
αυτούς έφτασε στους νόμους των. Αυτό το δύσκολο μα και τόσο παραγωγικό βλέμμα πρέπει να
προκαλέσει το Θέατρο με τις απεικονίσεις της ανθρώπινης συμβίωσης. Πρέπει να κάνει το κοινό να
θαμάσει, κι αυτό γίνεται δια μέσου μιας τεχνικής της .

45 Αυτή η τεχνική επιτρέπει στο θέατρο να αξιοποίηση την καινούργια μέθοδο της κοινωνικής
επιστήμης, τη ματεριαλιστική διαλεκτική, για τις απεικονίσεις της. Η μέθοδος αυτή πραγματεύεται,
για ναρθoύμε και στην αστάθεια της κοινωνίας, τις κοινωνικές καταστάσεις σαν διαδικασία, και
την ακολουθεί στις αντιφάσεις της. Γι' αυτήν υπάρχει μόνο με το να μεταβάλλεται : συνεπώς σε
ασυμφωνία με τον εαυτό της. Αυτό ισχύει. και για τα συναισθήματα, τις σκέψεις και τις στάσεις των
ανθρώπων, όπου εκφράζεται ο εκάστοτε τρόπος κοινωνικής συμβίωσης.

46 Είναι μια ιδιοτροπία του αιώνα μας να πετυχαίνονται τόσες πολλές και ποικίλες αλλαγές, σα
νάτανε να εννοήσουμε πως μπορούμε να επέμβουμε. 'Υπάρχουν πολλά στον άνθρωπo, λέμε πολλά
μπορούν να γίνουν απ' αυτόν. Δεν πρέπει να παραμείνει όπως είναι. Δεν πρέπει να εξετάζεται μόνο
όπως είναι, αλλά κι όπως θάπρεπε νάναι. Πρέπει να βγούμε απ’ αυτόν. Αυτό, σημαίνει πως δε θα
μπω στη θέση του, μα θα καθίσω απέναντί του, αντιπροσωπεύοντας όλους εμάς. Για τούτο το
Θέατρο πρέπει, μ' αυτό που δείχνει, να αποξενώνει.

47 Για να προκληθούν αποξενωτικές εντυπώσεις, χρειάστηκε να παρατήσει ο ηθοποιός όσα είχε
μάθει ως τα τώρα για να φέρνει την καλαισθητική συμπάθεια του κοινού στις μορφές που
παράσταινε. Μη προσπαθώντας να μεταθέσει το κοινό σε κατάσταση υπνωτική, δεν έχει κι ο ίδιος
το δικαίωμα να μετατεθεί σ' αυτή την υπνωτική κατάσταση. Οι μυς του πρέπει να παραμένουν
λυμένοι. Αν όμως μια στροφή του κεφαλιού, π.χ. , με τεντωμένους τους μυς του λαιμού, τραβήξει

Page 12

Τούρχεται κάπως ανάποδα μέσα στις μεσαιωνικές δουλειές όπου ξαναγυρίζει. Μπρος στην άλογη
πρακτική, η λογική του παρουσιάζεται ανεφάρμοστη. Πέφτει θύμα αυτής της αντίφασης ανάμεσα
στη σκέψη και στην πράξη. Αυτός ο τρόπος διαβάσματος του έργου, που περικλείει πολλούς τρό-
πους διαβάσματος, θα μπορούσε, κατά την αντίληψή μου, να ενδιαφέρει το Κοινό.

69 Κάθε πρόοδος, κάθε χειραφέτηση από τη φύση στην παραγωγή, που οδηγεί σε μιαν
αναμόρφωση της κοινωνίας, όλες εκείνες οι προσπάθειες προς νέα κατεύθυνση που ανάλαβε η
ανθρωπότητα, είτε παριστάνονται στη λογοτεχνία σαν πετυχημένες είτε σαν αποτυχημένες, μας
προσδίνουν ένα συναίσθημα θριάμβου κ' εμπιστοσύνης, και μας παρέχουν την ηδονή για
δυνατότητες μεταβολής των πάντων. Αυτό εκφράζει ο Γαλιλαίος όταν λέει : «Η νώμη μου είναι
πως είναι άξια και θαυμαστή, όταν καλοσκεφτεί κανείς ,τις τόσες πολλές μεταβολές και γενεές που
πέρασαν ασταμάτητα από πάνω της».

70 Η ερμηνεία του μύθου και η μετάδοσή της με κατάλληλες αποξενώσεις, είναι η κύρια δουλειά
του θεάτρου. Και δεν πρέπει να τα κάνη όλα ο ηθοποιός, αν και τίποτα δεν πρέπει να γίνεται χωρίς
νάχει σχέση μ' αυτόν. Ο «μύθος» ερμηνεύεται και παρουσιάζεται από το θέατρο στο σύνολό του
από τους ηθοποιούς, τους σκηνογράφους, τους σκηνοποιούς, τους ράφτες, τους μουσικούς και
χορογράφους. Όλοι αυτοί ενώνουνε τις τέχνες τους στο κοινό εγχείρημα, χωρίς ν' απαρνιούνται την
αυτονομία τους.

71 Το γενικό σχήμα εμφάνισης, που παρακολουθεί πάντα το ιδιαίτερα εμφανιζόμενο, το τονίζουν
μουσικές υπογραμμίσεις προς το Κοινό με τραγούδια. Δεν πρέπει για το λόγο αυτό να
παρασυρθούν οι ηθοποιοί από το τραγούδι, άλλα αντίθετα, να το ξεχωρίσουν από τα υπόλοιπα,
πράμα που επιτυγχάνεται καλύτερα με ιδιαίτερα θεατρικά μέσα, όπως ο φωτισμός ή η προβολή
τίτλων. Από τη μεριά της η μουσική δεν θα εξαφανιστεί, καθώς πιστεύουν πολλοί, κι' ούτε θα
ξεπέσει στο ρόλο μιας άσοφης υπηρέτριας. Δεν «συνοδεύει», εκτός αν είναι για να ερμηνεύσει.
Δεν περιορίζεται στο να «εκφρασθεί», αδειάζοντας από την ατμόσφαιρα που της δημιούργησαν τα
γεγονότα. Ο Άισλερ π.χ. κανόνισε θαυμάσια τη σύνδεση των εικόνων, γράφοντας μια θριαμβική
και απειλητική μουσική για την μασκαράτικη παρέλαση των συντεχνιών στην αποκριάτικη σκηνή
του Γαλιλαίου, που φανερώνει την ταραγμένη αλλαγή που έδωσε ο όχλος στις αστρονομικές
θεωρίες του σοφού. Κατά τον ίδιο τρόπο ξεγυμνώνει στον «Κύκλο με την κιμωλία» μ' έναν ψυχρό
και ακίνητο τραγουδιστικό τρόπο του τραγουδιστή, που περιγράφει την αποδιδόμενη μιμητικά
πάνω στη σκηνή σωτηρία του παιδιού από την υπηρέτρια, τον τρόμο μιας εποχής που η μητρότητα
μπορεί να καταντήσει αυτοκτονική αδυναμία. Μπορεί η μουσική να εδραιωθεί με πολλούς τρόπους
και απόλυτα ανεξάρτητη, και να πάρει θέση στα θέματα. Όμως μπορεί σίγουρα να φροντίσει και
για την ποικιλία της ψυχαγωγίας.

72 Όπως ο μουσικός ξαναπαίρνει πίσω την ελευθερία του, με το να μην είναι υποχρεωμένος να
δημιουργεί ατμόσφαιρες που διευκολύνουν το Κοινό, και μπορεί να δοθεί ακράτητος στα
γεγονότα, που διεξάγονται πάνω στη σκηνή, έτσι αποκτά κι ο σκηνογράφος πολλήν ελευθερία,
με το να μην είναι υποχρεωμένος να πετύχει την παραίσθηση ενός χώρου ή ενός τοπίου στο
στήσιμο των σκηνογραφιών. Αρκούν μερικοί υπαινιγμοί, οφείλουν όμως να έχoυν ιστορικό και
κοινωνικό ενδιαφέρον, όπως συμβαίνει και με το επίκαιρο περιβάλλον. Στο Ιουδαϊκό θέατρο της
Μόσχας αποξένωνε μια σκηνογραφία στο «Βασιλιά Ληρ» που θύμιζε μεσαιωνική τέντα. Ο
Νέχερ έκανε στο «Γαλιλαίο» προβολές από χάρτες, ντοκουμέντα και έργα τέχνης της
Αναγέννησης. Στο Θέατρο Πισκάτορ χρησιμοποίησε ο Χάρτφηλντ στο έργo «Το Χαϊτάνγκ
ξυπνάει», ένα φόντο από περιστρεφόμενες σημαίες μ' επιγραφές, που σημειώνανε τη μεταβολή
της πολιτικής κατάστασης, που τις πιότερες φορές ήταν γνωστή στα επί σκηνής πρόσωπα.

73 Και η χορογραφία αναλαβαίνει πάλι καθήκοντα ρεαλιστικού είδους. Είναι πλάνη των
νεότερων χρόνων πως δεν έχει καμιά δουλειά με την απεικόνιση «ανθρώπων, όπως είναι στην
πραγματικότητα». Όταν καθρεφτίζει τη ζωή η Τέχνη, το κάνει με ιδιαίτερους καθρέφτες. Η
Τέχνη δεν παύει να είναι ρεαλιστική, όταν αλλάζουν οι διαστάσεις, άλλα όταν η ίδια αλλάζει
τόσο, ώστε το Κοινό, παίρνοντας τις απεικονίσεις για απόψεις και παρορμήσεις, να χάσει την
πραγματικότητα. Είναι, φυσικά, απαραίτητο να μην καταργεί τη φυσικότητα στο στυλιζάρισμα,
άλλα να την αυξάνει. Πάντως ένα θέατρο που παίρνει τα πάντα από τα σχήματα, δεν μπορεί να
στερηθεί τη χορογραφία. Η κομψότητα κιόλας μιας κίνησης και η χάρη μιας στάσης
αποξενώνουν, και η παντομιμική εφεύρεση υποβοηθάει πολύ το μύθο.

74 Κ' έτσι προσκαλούνται εδώ όλες οι αδερφές τέχνες της θεατρικής τέχνης, όχι για να στήσουν
ένα «συνολικό έργo», όπου θ' αφομοιωθούν και θα χαθούν όλες, άλλα για να πρoωθήσoυν, μαζί
με τη θεατρική τέχνη, την κοινή αποστολή, καθεμιά με το δικό της τρόπο. Και η μεταξύ τους
συνάφεια βρίσκεται στην αμοιβαία αποξένωσή τους.

75 Πρέπει να θυμίσουμε ακόμα μια φορά πως αποστολή τους είναι να ψυχαγωγούν τα τέκνα της
επιστημονικής εποχής, και μάλιστα αισθητά και χαρούμενα. Αυτό πρέπει να το

Page 13

επαναλαμβάνουμε συχνά εμείς οι Γερμανοί στους εαυτούς μας, γιατί σε μας το καθετί
ξεστρατίζει εύκολα στο ασώματο και αθέατο. Και τότε αρχίζουμε να μιλάμε για κοσμοθεωρίες,
που μ' αυτές ο κόσμος αυτοδιαλύθηκε. Ακόμα κι' ο υλισμός δεν είναι σε μας παραπάνω από μια
ιδέα. Από την ηδονή των φύλων δημιουργούνται σε μας συζυγικά καθήκοντα. Η ηδονή της
τέχνης εξυπηρετεί τη μόρφωση. Και τη μάθηση δεν την παίρνουμε σα μια χαρούμενη απόκτηση,
γνώσεων, αλλά σαν κάτι που πρέπει να το καταπιούμε κρατώντας τη μύτη μας. Οι πράξεις μας
δεν έχουν διόλου τον εύθυμο χαρακτήρα μιας αναζήτησης ολόγυρά μας, και για, να
πιστοπoιήσoυμε τη συμβολή μας δεν παραπέμπουμε στο πόσο κέφι μας έκανε, άλλα στο πόσο
ιδρώτα μας στοίχισε.

76 Πρέπει να μιλήσουμε ακόμα για την μεταβίβαση αυτού που κατασκευάστηκε στις πρόβες
προς το κοινό. Είναι απαραίτητο στο παίξιμο να υπάρχει, κάτω από κάτι τελειωμένο, το σχήμα
τού μόλις παραδιδόμενου. Μπρος στους θεατές έρχεται τώρα εκείνο που συχνά υπήρξε από
κείνο που δεν απορρίφτηκε, κι' έτσι πρέπει οι ετοιμασμένες απεικονίσεις να παραδοθούν με
απόλυτη εγρήγορση, ώστε να μπορέσουν να γίνουν δεκτές με εγρήγορση.

77 Οι απεικονίσεις πρέπει να υποχωρήσουν μπρος στο είδωλο, την ανθρώπινη συμβίωση, και η
ευχαρίστηση για την τελείωσή της πρέπει να εξαρθεί στην πιο ψηλή ευχαρίστηση, ώστε οι
κανόνες που ακολουθούνται σήμερα στην ανθρώπινη συμβίωση να φανούν σαν προσωρινοί και
ατελείς. Στο σημείο αυτό το Θέατρο οδηγεί τον θεατή, παραγωγικά, πέρα από το θέαμα. Στο
θέατρό του μπορεί να απολαμβάνει σαν ψυχαγωγία τις τρομακτικές και ατέλειωτες εργασίες του,
που του παρέχουν τα μέσα της ζωής, μαζί με τον τρόμο της ασταμάτητης μεταβολής. Εδώ
παράγεται ο ίδιος με τον ευκολότερο τρόπο. Γιατί ο ευκολότερος τρόπος είναι η Τέχνη.








Σημείωση:
Η θεωρία – αν όχι η λέξη – έχει τις ρίζες της στα χρόνια του ’20, όταν το Σοβιετικό Θέατρο
έκανε τα πρώτα του πειράματα μαζικής διαφώτισης του λαού και, παράλληλα, στη Γερμανία ο
Εξπρεσιονισμός είχε παραχωρήσει τη σκηνή στο «πολιτικό» ή «επικό» θέατρο του Πισκάτορ,
του Τόλλερ κ.α. Σκοπός της νέας τεχνικής ήταν να μη δημιουργεί μαγικά την ψευδαίσθηση της
πραγματικής ζωής, μα να παρουσιάζει με ψυχρό ορθολογισμό την ανατομία της
πραγματικότητας. Η Θεωρία της «αποξένωσης» αξιοποιήθηκε ιδιαίτερα με την ίδρυση του
Μπερλίνερ Ανσάμπλ (1959). Η μπρεχτική θεωρία προκάλεσε ένα πλήθος από περίπλοκες
ερμηνείες, τόσο στο χαρτί, όσο και στη σκηνή. Σε σημείο που ο ίσιος ο δραματουργός
αναγκάστηκε να διακηρύξει πως οι αναλύσεις και οι παραστάσεις των έργων μου από άλλους
έχουν σχέση όχι με τα έργα που γράφω εγώ, αλλά με τα έργα που εκείνοι φαντάζονται πως έγραψα.

Similer Documents