Download etnoloji.pdf PDF

Titleetnoloji.pdf
File Size7.8 MB
Total Pages267
Document Text Contents
Page 1

ANKARA ÜNİVERSİTESİ

D İL VE TARİH-COGRAFYA FAKÜ LTESİ Y A Y IN L A R I î 200

E T NOL OJ İ
■ a aa v ıa

S Ö Z L Ü Ğ Ü

DOÇ. DR. SEDAT VEYİS ÖRNEK

A N K A R A 1 9 7 1

Page 2

ANKARA. Ü N İV E R SİTE Sİ

DİL V E T A R İH -C O Ğ R A F Y A F A K Ü L T E Sİ Y A Y IN L A R I : 200

DOÇ. DR. SEDAT VEYİS ÖRNEK

A N K A R A 1.9 71

Page 133

K ayık derneği

Kayık derneği [Alm. Bootbund, Fr. S o riete de canot, îng. Canoe
society ] : Kıyı Çukçilerinin kurdukları dernek. Dernek do­
kuz kişiden kurulur ve aralarından biri başkan seçilerek
deniz avına gılabr. A v aralarında paylaşılır.

Kayınbiraderle evlenme [Aim. Schıuagerehe, Levirat, Fr. Le­
virat, İng. Levirate] : Dul kadının, ölen kocasının karde­
şiyle evlenmesi. Eğer kayınbirader evliyse, yengesini kuma
olarak alır. Böylece kayınbirader, ölen kardeş adma çocuk
sahibi olur ve yengesinin halamını güven altına alır. Bu

. âdet özellikle atalar ibadetinin görüldüğü yerlerde ve Ya-
kudilerde vardır.

Kaynana zırıltısı [Alm. Rassel, Fr. Crecelle, Ing. Rottle]: Sa­
pından tutulup hızla çevrildiği zaman gürültülü ses çı­
karan araç. Daha çok kültik işlerde kullanılan ve içinde
cinlerle ruhların bulunduğu kabul edilen kaynana zırd-
tısı —> erkekler birliği ve —> gizli dernekler taralından tö­
renler sırasında kadınlan ve çocukları korkutarak uzak­
laştırmak amacıyla da kullambr.

Kazaklar: Orta Asya’da, batıda Ilazaı Denizinden Volga
Nehrine, kuzeyde Tianşan dağlarına kadar uzanan bölge­
de yaşarlar. Dilleri, Türk Dil grubuna girer. —»• Moğol ır-
kı’nın özelliklerini taşırlar; kuzeydoğuda yaşayan Kazak­
larda bu özelliklerin biraz değiştiği görülür. Ekonomileri
çobancılığa ve göçebeliğe dayanır. Sürü hayvanlarının en
önemlisi koyundur; koyunun yanısıra at, sığır ve deve
(yük hayvanı olarak) beslenir. Hayvanları otlatmak için
sık sık göçederler. E t ve sütten yapılan şeyler başlıca yi­
yecekleridir. Beslenmelerinde —> lamız büyük rol oynar.
A v, daha çok varlıklı sınıflar tarafından eğlence olarak ya-
pdırdı. Geleneksel meskenleri —» yurt denilen geniş çadır­
lardır. Çok güzel deri işlerinin yam sıra balar.ve gümüş iş­

134

Page 134

K em ik

leri de vardır. Beyaz kemiHi (soylu sımf) ve kara kemikli
diye iki sınıfa ayrılırlar. Müslümandırlar; fakat dinsel i-
nançlannda eskiden kalma bir çok âdet ve rit görülmekte­
dir. Hoca ve mollaların yanısıra baksa adı verilen şamanlar
da toplum içinde prestij sahibidirler. Kazaklar, SSG’den
biridir ve son zamanlarda ekonomik ve kültürel bakımdan
çok gelişmişlerdir.

Kelle avcılığı [Alm. Kopfjagd, Fr. Chasse aux tete, Ing. Head
hunting]: Düşmanın ya da yabancı birinin kellesini kes­
me. Bu âdetin temelinde bereketi ve soyu çoğaltmak i-
nancı yatmaktadır. Aynca bu iş avcıya toplumsal bir de­
ğer de kazandırmaktadır. Kelle avcılığı, ya savaş sırasın­
da ya da gizlice, düşmana sezdirilmeden yapılır. Kellesi
kesilecek kimsenin yaşlı ya da kadın olması avcıyı engel­
lemez. Bazı ilkellerde genç kabile üyesinin evlenebilmesi
için en azından bir kelle avlaması gerekmektedir; böylece
hem cesaretini, hem de doğurtganlık yeteneğini ispat et­
miş olur. Bu âdetin görüldüğü yerlerde avlanılan kelleye
hayat gücünün saldı bulunduğu uzuv gözüyle bakılır; böy­
le bir başa sahip olmak insanların ve bitkilerin çoğalması­
nı sağlar. Yeni yapdan evin temeline kesik bir baş gömü­
lür. Kelle avcılığı Çin Hindi, Endenozya, Yeni Gine, Batı
Afrika ve Güney Amerika’nın Amazon bölgesinde görül­
mektedir.

Kemik [Alm. Knochen, Fr. Os, Ing. Bone]: içinde özel güç­
lerin ve ruhun eğleştiğine inanılır. Avcı halklar, öldürülen
hayvanın yeniden canlanmasını, onun kemiklerini sakla­
makla sağlayacaklarına inanırlar. Sibirya’da öldürülen
hayvanın kemikleri özenle toplanır ve gömülür; böylece
hayvanın dirileceği kabul edilir. Hayvanın kemiklerinin
saklanmasıyla yeniden dirileceği görüşü oldukça yaygın­
dır ve bu tasavvurun izlerini masallarda da görmek müm­

135

Page 266

Jensen 151
Jochelson 153

Keller 175
Kluckhohn 137
Kocli-Griinberg 137
Kolomb 123, 195, 230
Koppers 83, 139, 152, 239
Kxickeberg 101
Krause 90
Kxoeber 17, 140, 148, 214, 241
Lafitau 82, 97, 154
Lang 83
Las Casas 154
Levi-Strauss 154
Levy-Bruhl122, 123,155
Libby 202
T.iniui 110
Linton 155
Lowie 17, 90, Î57

Magnus 159
Me Lennan 86, 164
Maine 86
Maksimov 160
Malinowski 17, 84, 88, 89, 90, 91, 152,

160, 212
Marett, 20, 200
Marks 85
Matisse 122
Mauss 163
Mead 17, 90, 164
MoDtezuma 57, 175
Montesquieu 58. 82, 175
Morgan 37, 83, 85, 175, 236
Murdock 175
Mühimann 90, 177

Negelein 233
Nioradze 218

Nordenskiöld 17, 185

O him arks 217, 218

Perry 66, 153, 193
Picasso 122
Polo 82, 199
Poseidonios 81, 199
Precott 201
Preuss 200, 201

Quatrefages 153

Radcliffe-Brown 17, 84, 89, 91, 202,
212, 229

Radin 17
Radloff 202, 218
Rasmussen 48, 153, 203
Ratzel 38, 46, 83, 97, 149, 152, 184,

203, 239
Reischek 203
Rivers 17, 153, 204, 229
Rousseau 82, 204

Sarasin 207
Sapir 207
Sati Bey 208
Schebesta 17
Schmidt 83, 152, 208 , 218, 229, 239
Seler 209
Smith (E.G) 66, 193, 211
Speiser 213
Spencer 83
Stadlmg 218
Stanley 213
Steinmetz 213
Sternberg 213
Steward 214

Tacitus 81
Thalbitzer 153, 223

267

Page 267

Thomass 88
Thukydides 81
Thumwald 17, 72, 84, 89, 223, 229
Trimbom 230
Tylor 20, 83, 86, 232

Van Gennep 67, 95, 237
Vicrkandt 238
Von Humboldt (A.F.) I l l

Von Humboldt (W.F.) 112

Westermarc 83, 86, 240
Westermann 240
Wied-Neuwied 241
Wirz 241
Wissler 241
Wund 229, 239, 241.

268

Similer Documents