Download Αντώνης Λιάκος Πώς Το Παρελθόν Γίνεται Ιστορία Εκδ Πόλις PDF

TitleΑντώνης Λιάκος Πώς Το Παρελθόν Γίνεται Ιστορία Εκδ Πόλις
File Size6.5 MB
Total Pages324
Document Text Contents
Page 1

ΠΟΛΙΣ
SP

ΑΝΤΩΝΗΣ ΛΙΑΚΟΣ

Page 2

ΠΩΣ ΤΟ Π Α ΡΕΛ Θ Ο Ν Γ ΙΝ Ε Τ Α Ι ΙΣ Τ Ο Ρ ΙΑ ;

ife

Page 162

Α Ν Τ Ω Ν Η Σ Α Ι Α Κ Ο Σ

Στην πρόσφατη διαμάχη για το νέο εγχειρίδιο ιστο­
ρίας της Στ' Δημοτικού, η διάταξη των δυνάμεων ήταν
από τη μια πλευρά η ιστορική κοινότητα (εκτός παρο­
πλισμένων Λακεδαιμονίων της Ακαδημίας Αθηνών) και
από την άλλη ένας αστερισμός που περιλάμβανε θε­
σμούς όπως η Εκκλησία, δεξιούς και ακροδεξιούς πολι­
τικούς χώρους, καθαρόαιμους εθνικιστές και την υβριδι-
κή εθνικόφρονα αριστερά, που εκτείνεται από το λαϊκι-
στικό κομμάτι του ΠΑΣΟΚ έως το ΚΚΕ και πέρα από
αυτό, και, προπαντός, τον τηλε-λαϊκισμό, όπου τα όρια
είχαν πλήρως εξαλειφθεί ανάμεσα στα βραδινά δελτία
ειδήσεων και στα reality shows. Η κεντρική ιδέα με τις
παραλλαγές της, μπερδεμένες με αρκετή συνωμοσιολο-
γία, ήταν «αλλοιώνουν την ιστορία προς όφελος της πα­
γκοσμιοποίησης, που επιδιώκει να διαλύσει τις εθνικές
ταυτότητες, και ως εκ τούτου πλήττει την ιστορία». Φα­
νερώθηκε, δηλαδή, το χάσμα ανάμεσα στην εικόνα για
το παρελθόν που είχε ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας,
και σε εκείνο το οποίο είχε επεξεργαστεί και συζητούσε
η κοινότητα των ιστορικών. Διαφορετικά διάβαζαν οι
μεν από τους δε το παρελθόν, αλλά και διαφορετική
αντίληψη είχαν ο καθένας για το τι συνιστά «ιστορία».
Έννοιες όπως «μας κλέβουν», «αλλοιώνουν», «παρα-
χαράσσουν» την ιστορία παραπέμπουν στην αντίληψη
μιας αποκρυσταλλωμένης ιστορίας, κάτι σαν το σύμβο­
λο της πίστεως, με συγκεκριμένα μέρη, ερμηνείες, αξιο­
λογήσεις. Παραπέμπουν, δηλαδή, σε ένα φαντασιακό

/ 1 0 2 /

Page 163

Π Ω Σ Τ Ο Π Α Ρ Ε Λ Θ Ο Ν Γ Ι Ν Ε Τ Α Ι Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α ;

αφήγημα, το οποίο κανείς δεν μπορεί να περιγράφει
επαρκώς, αλλά το οποίο θα πρέπει να «διαφυλάσσουμε
ως κόρην οφθαλμών».

Τα δυο στρατόπεδα δεν πρέπει να τα αντιληφθούμε
ως συμπαγή μορφώματα, με κέντρα και απολήξεις, αλ­
λά ως μια δικτύωση προσώπων, ομάδων, θέσεων και
απόψεων, θεσμικών εστιών κλπ. Μέσω αυτής της δι­
κτύωσης κυκλοφορούσαν κοινά μηνύματα και δημιουρ-
γούνταν τρόποι ανάγνωσης του παρελθόντος μέσω του
τρόπου ανάγνωσης του παρόντος. Με αυτό τον τρόπο,
και με κοινό αντίπαλο την παγκοσμιοποίηση, έγιναν συ­
γκλίσεις ανάμεσα στην εκκλησία και ένα μέρος της πα­
ραδοσιακής Αριστεράς. Αν δει κανείς την υπόθεση αυτή
σε βάθος, ανατρέχοντας στις μακεδονικές ημέρες πα­
τριωτικής έξαρσης του 1992, θα αντιληφθεί πώς ανα-
σχηματίστηκε κάτω από τα μάτια μας ο ιδεολογικός
χάρτης ο οποίος είχε δημιουργηθεί μετά τη δικτατορία,
ίσως κι από τα χρόνια του ’60. Σχηματίστηκαν, δηλαδή,
δύο κόσμοι οι οποίοι διαβάζουν το παρόν με τον κώδικα
τον οποίο τους προσφέρει η ανάγνωση του παρελθό­
ντος, και, αντίστοιχα, υπερασπίζουν κώδικες ανάγνωσης
του παρελθόντος γιατί υπερασπίζονται τον δικό τους
τρόπο να διαβάζουν το παρόν. Το κύριο επιχείρημα λ.χ.
ότι η παγκοσμιοποίηση θέλει να διαλύσει τις εθνικές
ταυτότητες, άρα να μας ξε-μάθειτην εθνική ιστορία δεί­
χνει αυτό το πήγαιν’ έλα ανάμεσα στο παρόν και στο
παρελθόν. Με βάση το επιχείρημα αυτό συγκροτείται

/ 1 6 3 /

Page 323

εκδόσ ε ι ς ΠΟΛΙΣ
MAURICE AGULHON

1848. Η Επανάσταση στη Γαλλία

ΕΦΗ ΓΑΖΗ
Πατρίς, θρησκεία, οικογένεια

JOHANN CHAPOUTOT
Ο εθνικοσοσιαλισμός και η Αρχαιότητα

ΜΑΡΙΑ ΡΕΠΟΥΣΗ
Τα Μαρασλειακά 1925-1927

ΤΟΝΙΑ ΚΙΟΥΣΟΠΟΥΛΟΥ
Βασιλεύς ή Οικονόμος

JEAN-PIERRE MOISSET
Ιστορία του Καθολικισμού

CECILE MORRISSON
Η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία

(330-641)

JEAN-CLAUDE CHEYNET
Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία

(641-1204)

ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Μια στιγμή της Ευρώπης

στην Ελλάδα του 19ου αιώνα

ΡΙΚΑ ΜΠΕΝΒΕΝΙΣΤΕ
Από τους Βαρβάρους στους Μοντέρνους

ALEXIS DETOCQ UEVILLE
Το Παλαιό Καθεστώς και η Επανάσταση

ΙΩΑΝΝΑ ΛΑΛΙΩΤΟΥ
Διασχίζοντας τον Ατλαντικό

ΜΟΝΤΕΣΚΙΕ
Εκτιμήσεις για τα αίτια του μεγαλείου

και της παρακμής των Ρωμαίων

ΝΙΚΟΣ ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ
Το Σύνταγμα και οι εχθροί του

ΑΝΕΤ ΒΙΒΙΟΡΚΑ
Άουσβιτς

HEINRICH A. W INKLER
Βαϊμάρη

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ
Ιστορία

Page 324

Σήμερα, μετά τις συχνές διαμάχες για την ιστορία, είναι
καιρός να συζητήσουμε πώς το παρελθόν γίνεται, μετα­
σχηματίζεται, μετατρέπεται σε ιστορία. Πώς από τα άπει­
ρα συμβάντα του παρελθόντος καταλήγουμε σε ιστορίες
με νόημα; Γιατί μεταβάλλεται η ιστορία; Γιατί παθιαζό­
μαστε για γεγονότα μακρινά, για πράξεις ανθρώπων που
ποτέ δεν γνωρίσαμε; Η μετατροπή του παρελθόντος σε
ιστορία δεν γινόταν με τον ίδιο τρόπο σε κάθε εποχή και
δεν είναι όμοια σε διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλο­
ντα. Πώς μια κοινωνία χειρίζεται τις σχέσεις της με τον
χρόνο και ποια θέση δίνει στην ιστορία στο πολιτισμικό
της στερέωμα; Κεντρικό ερώτημα είναι: πώς ποιείται η
ιστορία; Οι ιστορικοί δημιουργούν την ιστορία, δεν την
αποτυπώνουν απλώς. Δεν τη δημιουργούν, όμως, αυθαί­
ρετα, αλλά μέσα από τους τρόπους με τους οποίους οι
κοινωνίες αντιλαμβάνονται το παρελθόν τους και τη σχέση
τους μαζί του. Αν η ιστορία λειτουργεί ως συνείδηση των
κοινωνιών, τότε φιλτράρει αφενός τις κυρίαρχες επιταγές
για το τι θέλουμε να μάθουμε και τι να ξεχάσουμε και,
αφετέρου, τις πιέσεις αυτού που δεν μπορούμε να λησμο­
νήσουμε και που δεν θέλουμε να μάθουμε.

ISBN 9 7 8 - 9 6 0 - 4 3 5 - 1 5 3 - 4

7 89604 3 51534

Similer Documents